پروژه های لایروبی که حفاری، جابجایی و انتقال حجم عظیمی از مواد بستر دریا را شامل می شوند، محیط زیست دریایی را به طور مستقیم و غیر مستقیم با ماهیت مثبت و منفی در حین اجرای عملیات لایروبی و یاپس از اتمام لایروبی تحت تاثیر قرار می دهند. در این مقاله سعی شده است چگونگی ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح های لایروبی و مهمترین اثرات آنها مورد بررسی قرار گیرد.

با برخورداری ایران از اقلیم های متنوع، متاسفانه این کشور جزو نقاط کم آب و نسبتا خشک جهان محسوب شده، به نحوی که کمبود آب، مسایل تبعی و حتی راه حل های مربوطه ریشه عمیقی در تاریخ این کشور داشته است. در شرایط موجود نیز، رشد بحرانی جمعیت در دو دهه گذشته، افزایش رفاه عمومی، لزوم توسعه در ابعاد مختلف و تامین نیازمندی های توسعه، فشار مضاعفی را بر میزان تقاضای آب وارد کرده است. احداث سد به عنوان یکی از روش های مرسوم، که دارای آثار و پیامدهای محیط زیستی زیادی نیز می باشد جهت بهره برداری از منابع آب حوزه های آبخیز در چند دهه اخیر مورد توجه سیاستمداران قرار گرفته است. ارزیابی آثار محیط زیستی EIA به عنوان ابزاری در جهت کاهش آثار و پیامدهای مذکور مورد استفاده قرار می گیرد که در آن عمدتا با نگاهی فرایندی به فعالیت های دو فاز احداث و بهره برداری از سد، به ارایه راهکارهای کاهش آثار و پیامدها پرداخته می شود. در این مقاله ارزیابی آثار محیط زیستی EIA سد مروست در استان یزد که هدف آن تامین آب کشاورزی دشت مروست و همچنین جلوگیری از افت سطح آب زیرزمینی دشت مروست می باشد، مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور انجام، دو روش چک لیست تشریحی و ماتریس آیکلد انتخاب گردید. نتایج این ماتریس نشان می دهد که در صورت اجرای پروژه در فاز ساختمانی در محیط های فیزیکی،آلودگی، بیولوژیک و اجتماعی-اقتصادی نمرات به ترتیب 9/16-، 75/15-، 55/22-، 4/31 و در فاز بهره برداری 7/37،4/8-، 81 و 25/85 خواهند بود و در مجموع جمع نمرات فازهای ساختمانی و بهره برداری به ترتیب 8/23- و 55/195 می باشند. بدین ترتیب نمره نهایی این طرح 75/171 محاسبه گردید. با اجرای پروژه شاهد تحولات عمده ای در تمامی ابعاد فیزیکی، اقتصادی-اجتماعی و بیولوژیکی منطقه خواهیم بود و بازده آبیاری منطقه تا حد زیادی افزایش خواهد یافت. ضمنا با اعمال راه کارهای کاهش، به مقدار زیادی از آثار و پیامدهای منفی پروژه نیز کاسته خواهد شد.

استان مرکزی به دلیل موقعیت جغرافیایی، پتانسیل های طبیعی و زیرساخت های مناسب و نیز اعمال قانون محدودیت استقرار صنایع در شعاع 120 کیلومتری تهران از چهار دهه پیش در فرایند توسعه صنعتی شتابان قرار گرفته است. جانمایی، استقرار و فعالیت واحدهای صنعتی بزرگ کشور در این استان موجب بروز آلودگی های مختلف زیست محیطی شده بطوریکه شهر اراک به عنوان آلوده ترین مراکز جمعیتی کشور محسوب می گردد.تلاش در جهت جذب سرمایه ها از طریق ایجاد واحدهای صنعتی و قرارگیری منطقه ساوه در محل تلاقی محورهای ارتباطی شهرهای مهم مرکزی ایران از یک سو و واقع شدن شهر صنعتی کاوه بعنوان بزرگترین مجتمع صنعتی کشور در این منطقه از سوی دیگر، موجب گردیده که مدیریت این شهر صنعتی نسبت به توسعه اراضی و استقرار واحدهای صنعتی جدید در آن اقدام نمایند.در این مقاله، ضمن بررسی پتانسیل ها، محدودیت ها و تنگناهای جغرافیایی و محیطی شهر صنعتی کاوه و شناسایی وضع موجود فعالیت ها در آن، با استفاده از ماتریس اثرات (RIA) پیامدهای گزینه توسعه و عدم توسعه در آن مورد پیش بینی و ارزیابی اثرات انجام گرفت.بر اساس نتایج بدست آمده با توجه به نیازهای توسعه صنعتی، و با رعایت اصول توسعه پایدار در سطح استان، گزینه توسعه مورد تایید قرار گرفت که در مقایسه اثرات سازگار و ناسازگار، برنامه اقدامات اصلاحی و پایش بعنوان راهکارهای پی گیری در قالب طرح مدیریت محیط زیست (EMP) و نیز زون بندی گروه های صنعتی برای کاهش پیامدهای احتمالی آلودگی های صدا، آب، خاک، هوا و نیز دگرگونی های اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی ارایه شد

احداث مترو یکی از راهکارهای موثر در افزایش کارایی حمل و نقل عمومی و حل معضل ترافیک می باشد. طراحی، اجرا و بهره برداری از این پروژه نیز همانند سایر طرح های عظیم عمرانی دارای پیامدهای مثبت و منفی محیط زیستی خواهد بود. بنابراین لازم است قبل از صرف هزینه های کلان در اجرای مترو و در راستای دستیابی به توسعه پایدار، ارزیابی های محیط زیستی در طراحی ها و برنامه ریزی های اولیه لحاظ گردد. پیشنهاد استفاده از سیستم مترو در ایران در سال 1350 با هدف بررسی وضعیت حمل و نقل شهر تهران آغاز گردید، هم اکنون در پنج استان دیگر کشور در حال طراحی و یا اجراست. در این مقاله پس از بررسی وضعیت کنونی ایران از نظر تاریخچه طراحی و احداث مترو و ارزیابی اثرات محیط زیستی آنها، به مقایسه معیارهای عمده و نحوه ارزیابی ها پرداخته شده است. در گزارشات داخلی، روشهای ارزیابی عمدتا ماتریس معیار و امتیاز بوده و به ترتیب، معیارهای اقتصادی و مالی، حمل و نقل و ترافیک و محیط زیست بعنوان معیار اصلی و موضوعات میراث فرهنگی، امنیت و مشکلات اجرا، بهره برداری، نگهداری و زمان اجرا مورد ارزیابی قرار گرفته اند. بیشترین وزن به معیار اقتصادی و مالی و کمترین وزن به امنیت اختصاص داده شده است. مقایسه ارزیابی اثرات محیط زیستی طرح های داخلی و خارجی نشان می دهد ارزیابی اثرات محیط زیستی در دو مرحله ساخت و بهره برداری در پروژه های خارجی، به صورت مجزا و در گزارشات داخلی بصورت توام و یا در یک مرحله بررسی شده است. آنالیز ریسک و اثرات تجمعی در طرحهای داخلی بررسی نشده، تغییر کاربری زمین و در نتیجه تغییر شرایط اقتصادی-فرهنگی اطراف شبکه، پیوستگی جوامع و مشاغل محلی در ارزیابی طرحهای خارجی بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند.